Białko

Białka zwierzęce znajdują się w mięsie zwierząt i ryb oraz ich przetworach, w jajkach i produktach
nabiałowych. Białek roślinnych dostarczają takie artykuły roślinne, jak nasiona roślin strączkowych,
orzechy, nasiona, komosa ryżowa, amarantus i zielone warzywa.
Białka – roślinne, zwierzęce i ludzkie – składają się z aminokwasów. Istnieje osiem aminokwasów,

których należy dostarczyć organizmowi, żeby mógł wytworzyć wszystkie białka potrzebne mu do
funkcjonowania. Nazywamy je aminokwasami niezbędnymi. Jeśli wystąpi niedobór choć jednego z
nich, synteza białek w naszym organizmie zostanie znacząco zakłócona.
Jeśli produkt spożywczy zawiera wszystkie aminokwasy niezbędne w prawidłowych proporcjach,
mówimy, że dostarcza kompletnego białka. Wszystkie białka zwierzęce są kompletne. Natomiast
białka roślinne nie zawsze składają się z dostatecznych ilości wszystkich niezbędnych aminokwasów.
Dlatego należy tak dobierać roślinne artykuły żywnościowe, żeby nawzajem uzupełniały swoje braki.
Na przykład ziarno zbóż zawiera zbyt mało metioniny, podczas gdy w nasionach roślin strączkowych
występuje jej dostateczna ilość. Jeśli zestawiając potrawy w diecie wegetariańskiej, umieścimy
codziennie w jadłospisie produkty zbożowe i strączkowe, dostarczymy organizmowi wszystkich
niezbędnych aminokwasów w odpowiednich ilościach.

Wykorzystanie białka w organizmie

Białko jest niezbędne do wzrostu i podtrzymania funkcjonowania całego organizmu. Z białek
zbudowane są w dużej mierze wszystkie nasze tkanki, w tym nerwy i kości, mięśnie, narządy
wewnętrzne, krew, skóra, włosy i paznokcie. Białko jest też konieczne do regeneracji tkanek. Na
przykład kolagen jest białkiem uczestniczącym w zabliźnianiu rany, a ponadto wzmacnia ściany tętnic.
Jeśli organizm otrzymuje zbyt mało węglowodanów i tłuszczów, dochodzi do rozkładania jego
białek, na przykład mięśni, i przekształcania ich w energię. Z kolei nadmiar białka, niepotrzebny do
budowania tkanek ciała ani jako źródło energii, może zostać przekształcony przez wątrobę w tłuszcz i
zmagazynowany do przyszłego wykorzystania.
Aminokwasy wchodzą w skład niektórych hormonów, takich jak insulina, która jest produkowana przez
trzustkę i reguluje stężenie cukru we krwi, oraz tyroksyna, hormon tarczycy regulujący metabolizm i
temperaturę ciała.
Również enzymy obecne w naszym organizmie zbudowane są z białka. Enzymy zapoczątkowują
wszystkie przemiany chemiczne – bez nich nie mogłyby przebiegać procesy umożliwiające nam
funkcjonowanie. Z punktu widzenia odżywiania najważniejsze są enzymy trawienne pomagające
rozłożyć białka, tłuszcze i węglowodany na ich części składowe. Jednak w naszym organizmie jest
poza tym wiele innych enzymów, które przez cały czas wspomagają przebieg różnych procesów
chemicznych.
Być może układ odpornościowy nie kojarzy ci się z białkiem, ale musisz wiedzieć, że przeciwciała
zwalczające bakterie i wirusy również są białkami.
Zatem widać wyraźnie, jak silnie uzależnione jest nasze życie od białka.

Dobrymi źrodłami białka są:

Chude mięso: kurczak i indyk. Jeśli to możliwe, kupuj ekologiczne, bo mięso z chowu przemysłowego
może zawierać pozostałości antybiotyków i hormonów.
Ryby: tłuste i o białym mięsie, bo oba te rodzaje są dobrym źródłem białka. Należą do nich: łosoś,
sardynka, makrela, śledź, strzępiel, złocica, sola, dorsz, łupacz, pstrąg, lucjan purpurowy, raja i
halibut. Staraj się kupować ryby dzikie lub hodowane ekologicznie.
Nasiona roślin strączkowych i ich przetwory: ciecierzyca, soczewica brązowa, zielona i czerwona,
soczewica „Du Puy”, fasola adzuki, różne odmiany białych i kolorowych ziaren fasoli (np. borlotti,
cannellini, „Piękny Jaś”, pinto), zielone ziarna fasoli, soja, fasola mung, tempeh, tofu, jogurt sojowy,
miso.
Orzechy i nasiona: migdały, orzechy brazylijskie, laskowe, pekan, piniowe i włoskie, makadamie,
nerkowce, nasiona konopi, słonecznika, dyni i sezamu, siemię lniane.
Komosa ryżowa: pełni w kuchni rolę produktu zbożowego, ale jest bogatsza w białko niż większość
zbóż, a przy tym zawiera wszystkie aminokwasy niezbędne w dobrych proporcjach, czyli dostarcza
bardzo przydatnych białek.
Jajka: obecnie na rynku jest wiele typów jajek. Najlepsze są te pochodzące z małych gospodarstw
ekologicznych, gdzie kurczęta są wypuszczane na podwórze i żywione zielonymi roślinami i
nasionami. Dobre są też jajka przepiórcze i kacze. Zawsze wybieraj jajka ekologiczne lub wiejskie.
– Produkty mleczarskie: należą do nich mleko, ser biały i żółty, jogurt, śmietana
i kefir. Na wiele osób wpływają niekorzystnie, powodując alergię, zaburzenia trawienia (głównie
z powodu niedoboru laktazy – enzymu rozkładającego laktozę – cukier z mleka. Niedobór laktazy

występuje często u osób dorosłych. Niestrawiona laktoza jest przyczyną nadmiernej fermentacji
jelitowej, która może skutkować wzdęciami, kurczowymi bólami brzucha czy biegunką ) i nadmierne
wydzielanie śluzu. Produkty z koziego i owczego mleka mogą być nieco lżej strawne niż z krowiego.
Zasadniczo lepiej trawione są fermentowane przetwory niż samo mleko, bo korzystne bakterie
rozkładają w nich częściowo białka i cukry. Część osób może jeść naturalny jogurt i kefir w
umiarkowanych ilościach.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *